Bài 24
Nghệ sĩ Ưu tú
TRƯƠNG TÂN NHÂN
NSUT TÂN NHÂN
Tiểu sử
Ca sĩ – Nghệ sĩ ưu tú TRƯƠNG TÂN NHÂN sinh ngày 15-7-1932 tại Huế. Mất ngày 14-2-2008 tại bệnh viện 115 – Tp.HCM. Chánh quán làng Mai Xá, xã Gio Mai, huyện Gio Linh tỉnh Quảng Trị. Tiểu sử và sự nghiệp của bà được ghi trên Wikipedia khá đầy đủ nhưng có một câu rất sai như sau: “…Cha bà là ông đốc Hy, mẹ là con gái trong một gia tộc họ Hoàng”… Xin đính chính: thân sinh của bà không phải là ông đốc Hy – ( tức bác sĩ Phan Văn Hy, một nhân vật nổi tiếng ở Quảng Trị) – mà là ông Trương Công Hy, một doanh nhân đứng đầu hãng vận tải đường bộ và công ty mễ cốc lấy tên là Trương Công Huynh Đệ. Thân mẫu của bà là Trương Thị Cương, cháu ngoại chứ không phải con gái họ Hoàng. Lại cũng xin lưu ý, ở làng Mai Xá có hai họ Trương khác nhau. Chỉ họ Trương của bà Trương Thị Cương có quan hệ thông gia với họ Hoàng. Bà Trương Thị Cương là con gái của ông Trương Quang Dự và bà Hoàng Thị Đường – Đ15.( Bà Hoàng Thị Đường là trưởng nữ của ngài Hoàng giáp Hoàng Hữu Bính- Đ14). Như thế bà Trương Tân Nhân là cháu ngoại Đ17 của họ Hoàng Bích Khê.
Trước khi thoát ly tham gia các mạng, bà theo học trường Đồng Khánh, Huế. Năm 1949, bà tham gia vào Đoàn Văn công Quân đội mặt trận Bình Trị Thiên và Trung Lào. Năm 1954, bà là diễn viên đơn ca tại Đoàn Ca múa Nhân dân Trung ương. Năm 1963, bà theo học khoa Thanh nhạc Trường Âm nhạc Việt Nam và tốt nghiệp năm 1968. Từ năm 1969 đến năm 1972, bà tu nghiệp tại Nhạc viện Sofia, Bulgaria. Về nước năm 1973, bà làm việc tại Đài Phát thanh Giải phóng, rồi Đài Tiếng nói Việt Nam. Bà là ủy viên Ban Chấp hành Hội Nhạc sĩ Việt Nam khóa II. Bà còn tham gia công tác đào tạo diễn viên cho Lào, xây dựng dàn hợp xướng cho các đội hợp xướng thiếu nhi ở Thủ đô Hà Nội.
Nghệ sĩ Tân Nhân có một giọng nữ cao trữ tình, đậm chất miền Trung. Bà thành công với nhiều ca khúc dân ca và trữ tình cách mạng như Xa khơi (Nguyễn Tài Tuệ), Tát nước đêm trăng, Nắng Ba Đình, Tình quê, Ru con (dân ca Nam Bộ), Tình quê hương (Trọng Bằng), Anh về miền Bắc, Chim Pongkle(Nhật Lai), Lăm tơi, Bên nôi con mẹ hát (Lê Lôi), Câu hò bên bờ Hiền Lương (Hoàng Hiệp – thơ Đăng Giao), Nhớ… và một số ca khúc nước ngoài. Đặc biệt với Xa khơi, được thu âm vào thập niên 1960, bà được đánh giá là người thể hiện thành công nhất ca khúc này, và đây cũng là một ca khúc gắn liền với tên tuổi của bà.
TrươngTân Nhân đã được trao tặng Huân chương Kháng chiến chống Pháp hạng nhất, Huân chương Kháng chiến chống Mỹ cứu nước hạng nhất và danh hiệu Nghệ sĩ ưu tú (1988).
HOÀNG THỊ TƯƠNG NHƯ.
Một số ca khúc được ưa thích nhất của TÂN NHÂN
CÂU HÒ BÊN BỜ HIẾN LƯƠNG – Thơ: Đăng Giao – Nhạc: Hoàng Hiệp
Download Embed
XA KHƠI – Nhạc và lời: Nguyễn Tài Tuệ
Download Embed
RU CON – Dân ca Nam bộ – Lời: Xuân Giao
Download Embed
NGHỆ SĨ ƯU TÚ TÂN NHÂN
NÓI VỀ CA KHÚC “XA KHƠI”
_____________________________________
Từ ngày làm diễn viên đơn ca chuyên nghiệp, tôi đã được hoan nghênh với nhiều bài: “Nắng Ba Đình”, “Tát nước đêm trăng”, “Tình quê”, “Ru con Nam bộ”, “Tình quê hương”, “Anh về miền bắc”, “Chim Pông Kler”, “Lăm tơi” và một số bài hát nước ngoài, đã được thu đĩa: “Tình quê”; “Bên nôi con mẹ hát”; “Câu hò bên bờ Hiền Lương”; “Ru con”; “Nhớ” và “Xa khơi”.
“Xa khơi” là ca khúc nổi danh của nhạc sĩ Nguyễn Tài Tuệ viết về đề tài Bắc -Nam thời đất nước còn phân đôi. Nhân một chuyến công tác về vùng biển cùng Đoàn ca múa Trung ương, tôi chuyên hát dân ca nên được phân hát “Xa khơi”. Thật thú vị vì biển là quê tôi, đứng bên bờ Bắc nhìn về bờ Nam còn thấy ngọn thông làng Mai Xá của tôi. Nơi ấy có nhà tôi, bà con ruột thịt của tôi đã mười lăm năm xa cách, thương nhớ. Nơi ấy là cha mẹ tôi, các em nhỏ của tôi mà khi tôi lên rừng theo cách mạng, có đứa còn chưa ra đời.
Bước ra sân khấu là như tắm trong nắng chiều của biển, với mặt biển lung linh, những đám mây bay vớn, có khi che mặt biển thành tím ngát… Tất cả sống động, những ký ức tuổi thơ trỗi dậy khiến tim tôi rung lên, từng đường gân thớ thịt chan hòa theo tiếng hát.
“Nắng tỏa chiều nay…” Giờ này mẹ cầm cào trở lúa lần cuối trên sân, giờ mọi người làm đồng về, ăn xong bữa xế lại tiếp tục công việc vội vàng trước khi nắng tắt.
Người con gái chèo thuyền êm nhẹ lướt ra khơi, giọng hò lan trên mặt nước. Buổi chiều chim bay về tổ, khói bếp vờn tỏa trên mái nhà, những bước chân hối hả tìm về mái ấm.
Xót xa thay trong buổi chiều êm ả ấy, “con chuồn con nục gọi bạn đường khơi” thì còn biết bao trái tim khao khát yên vui hạnh phúc trên đất nước Việt Nam lại phải xa cách, chia ly…
Hoàng My – nghệ sĩ piano – đã nâng cho trí tưởng tượng và cảm xúc tôi bay bổng. Tôi mơ ước cả ba chúng tôi: nhạc sĩ Tài Tuệ, người đệm đàn Hoàng My và người hát Tân Nhân như cùng hòa chung tiếng đàn giọng hát cho ngày mai đẹp đẽ, không xa sẽ đến.
“Biển dập dìu… Biển chung tình… Biển nói lên lời thương nhớ, biển ơi!”. Tim tôi thổn thức, tiếng hát tôi vút lên với cả sự dào dạt của tâm hồn, tình thương nhớ nhiều năm tích tụ và sức mạnh của tuổi thanh xuân. Cảm ơn nhạc sĩ, cảm ơn các nhạc công…
Đã bốn mươi bốn năm trôi qua, “Xa khơi” còn tươi rói với tình cảm của các nghệ sĩ. Nhiều thính giả nhắc nhớ “Xa khơi” – Tân Nhân. “Xa khơi” còn sống mãi với lời ca ngợi thiên nhiên, Tổ quốc và lòng chung thuỷ của con người Việt Nam. “Xa khơi” là niềm vui sướng và tự hào của tôi.
TRƯƠNG TÂN NHÂN QUA CÁC THỜI KỲ HOẠT DỘNG
trích hồi ký của NSƯT Tân Nhân)
Ca sĩ – Nghệ sĩ ưu tú Tân Nhân:
Giọng ca ấy đã “Xa khơi”
Vũ Ân Thi
(Báo SGGP-Thứ sáu, 15/02/2008, 02:16 (GMT+7)
*14 giờ 17 phút ngày 14-2-2008, nhà báo Nguyễn Khắc Văn báo tin: ca sĩ Tân Nhân đã qua đời!Cách nay không lâu, Văn đã nói với chúng tôi là nên đặt bài viết về ca sĩ Tân Nhân để động viên chị trong cơn bạo bệnh. Chúng tôi biết đó không chỉ là tình đồng hương Quảng Trị thường tình mà còn là tình cảm của khán giả trẻ đối với một ca sĩ lừng danh một thời.
Trước tết, nhà báo Triệu Phong – Trương Nguyên Việt (tức nhà thơ Châu La Việt) từ Hollywood điện thoại về kể chuyện làm phim ở Mỹ và băn khoăn: mẹ anh (tức ca sĩ Tân Nhân) yếu lắm?!
V ậy rồi ca sĩ Tân Nhân cũng vui tết với con cháu và khi hết tết, chị đã “Xa khơi”.
Cách nay gần 2 năm, Báo SGGP có đăng trên ký của nhà văn Phạm Ngọc Cảnh viết về người ca sĩ xinh đẹp, hát hay, diễn kịch giỏi của Văn công Liên khu IV (gồm các tỉnh Thanh, Nghệ, Tĩnh, Bình, Trị, Thiên) thời chống Pháp. Truyện ký của Phạm Ngọc Cảnh có chất huyền thoại, giai thoại, giàu chất truyện phim về một ca sĩ “Sắc đành đòi một, tài đành họa hai” (Nguyễn Du) Tân Nhân. Truyện ký của Phạm Ngọc Cảnh được phản hồi nhiều, chứng tỏ Tân Nhân có sức thu hút mạnh mẽ và sức lôi cuốn, nhớ lâu của nhiều người.
Chúng tôi có 2 cái may mắn.
May mắn thứ nhất là thuở nhỏ tản cư vào Nghệ Tĩnh và quen biết nhạc sĩ Nguyễn Tài Tuệ. Vào khoa Ngữ văn, Đại học Tổng hợp, chúng tôi được học giáo sư Nguyễn Tài Cẩn, anh ruột của nhạc sĩ Nguyễn Tài Tuệ. Những lần gặp nhạc sĩ, chúng tôi nghe ông tâm sự rằng: ai hát sáng tác của ông, ông cũng quý, nhưng với “Xa khơi” thì chưa ai qua được Tân Nhân. Bởi Tân Nhân hát “Xa khơi” có hồn, có nội tâm, có cái chung và cái riêng… nghĩa là có tâm sự, có nỗi lòng. Hiện nay, trong nhiều ca sĩ hát thành công “Xa khơi” phải kể đến ca sĩ Anh Thơ. Anh Thơ cho biết khi được biểu diễn “Xa khơi” cô đều đến tham khảo ý kiến nhạc sĩ Nguyễn Tài Tuệ và nghe thật kỹ băng ghi âm Tân Nhân hát “Xa khơi”. Lại có một nhạc sĩ sau gần 40 năm “Xa khơi” ra đời đã xin phép nhạc sĩ Nguyễn Tài Tuệ, dùng giai điệu của “Xa khơi” để sáng tác ca khúc mới “Khơi xa”. Và chính nhạc sĩ này cũng ao ước nếu ca sĩ Tân Nhân đồng ý, ông sẽ mời Tân Nhân hát.
Cái may mắn thứ 2 là lính Văn nghệ của nhà báo Lê Khánh Căn (chồng của ca sĩ Tân Nhân) khi ông phụ trách Phòng Văn nghệ Đài Tiếng nói Việt Nam (cơ sở 2, tại TPHCM) và chơi thân với con của ca sĩ Tân Nhân. Được trò chuyện với chị, chúng tôi thấy ở chị một vẻ đẹp “thâm trầm sâu lắng lạ” (thơ Đỗ Thị Thanh Bình, nhạc Trương Tuyết Mai). Chị khiêm nhường, giản dị. Chị thường nói: mình gặp may là có “Xa khơi” của nhạc sĩ Nguyễn Tài Tuệ. Và chị ít xuất hiện, báo chí cũng không nói về chị nhiều, cho dù thế hệ người Việt Nam của thời kỳ chiến tranh chống Mỹ giành tự do, độc lập, hòa bình và thống nhất đất nước, không ai không nhớ có một ca sĩ Tân Nhân của bài hát “Xa khơi”.
“Xa khơi” của Nguyễn Tài Tuệ là một trong những bài hát hay nhất và Tân Nhân là ca sĩ thể hiện thành công nhất, hát hay nhất bài hát này!
Ca sĩ Tân Nhân quê ở huyện Gio Linh, tỉnh Quảng Trị, là nữ sinh Đồng Khánh (Huế), con nhà quan lại, trí thức và xinh đẹp. Sau Cách mạng Tháng Tám thành công, Tân Nhân tham gia kháng chiến. Tân Nhân là một người đẹp nổi tiếng của Văn công Liên khu IV cũ.
Một đời ca sĩ, hát tuyệt vời một bài hát hay nhất, đã sống và vẫn sống trong lòng công chúng. “Nắng tỏa chiều nay, chiều tỏa nắng đôi bờ”…. “Ôi mênh mông sóng xô, xô thuyền ta xa bờ“… Ca sĩ Tân Nhân đã“Xa khơi”, một giọng ca vàng của âm nhạc Việt Nam đã “Xa khơi”…
VŨ ÂN THI
