Bài 2

NẾP NHÀ –

MỘT DẤU ẤN VĂN HÓA GIA ĐÌNH VIỆT NAM

                                  Chữ rằng: “Mộc hữu bản, thủy hữu nguyên,
                                 Người mà bỏ gốc sao nên thân người”

 

•                                 Hai quyển sách chứa đựng lịch sử của gia tộc mà mỗi gia đình Họ Hoàng chúng ta cần tìm đọc.

Gốc ở đây là nếp nhà của mỗi gia tộc. Việt Nam có nhiều dòng họ nổi tiếng, nhiều người thành đạt như họ Nguyễn Tiên Điền ở Hà Tĩnh, họ Ngô Thì ở Hà Tây, họ Nguyễn Khoa ở Huế, họ Hoàng Hữu ở Quảng Trị… Những người con ưu tú của những dòng họ ấy đã chung sức trong công cuộc giữ nước và dựng nước qua nhiều thế hệ.

Trong những năm gần đây, vào những ngày đầu xuân, các dòng họ và các hội đồng hương thường tổ chức gặp gỡ thân mật. Đó chính là giây phút các thành viên trong gia tộc tìm về cội nguồn của mình. Theo suy nghĩ của chúng tôi, đây là một việc làm tích cực để hình thành một nếp văn hóa có truyền thống từ lâu đời.

Trong suy nghĩ đó, sáng 4/2/2001 tại Nhà hát Bến Thành TP.HCM, tôi đã được tham dự buổi gặp đầu xuân của dòng họ Hoàng Hữu, gốc ở làng Bích Khê, huyện Triệu Phong, tỉnh Quảng Trị với trên 500 người khắp nơi về dự. Thật cảm động khi được gặp người nữ cộng sản nổi tiếng Hoàng Thị Ái – từng giữ chức Phó chủ tịch Hội LHPNVN (1957-1963), được tặng thưởng huân chương Hồ Chí Minh, người đã có 70 năm tuổi Đảng và 102 tuổi đời.

Thật ra bất cứ dòng họ nào cũng có người thành đạt, nhưng để làm nên tập sách  Xương Khê Hoàng Tộc Thống Phổ(tứcGia phổ họ Hoàng Bích Khê) thì hơi hiếm. Sách này khổ lớn, dày 300 trang, ghi đầy đủ 19 đời họ Hoàng với đầy đủ chi tiết. Bên cạnh đó, trong mùa xuân 2001 này, họ cũng góp sức làm nên tập Nếp nhà (NXB Trẻ 2001) với 300 trang – nhằm giới thiệu về sự kiện – nhân vật, làng nước của họ Hoàng Hữu đã đóng góp cho đất nước từ nhiều năm qua. Do đó, tập sách quí này không chỉ là “của riêng” của một dòng họ, mà trở thành tài sản chung cho nhiều người.

Từ nhiều năm nay, ngành gia phả học đã được nhiều người quan tâm. Có người dành công sức một đời để viết Gia phả khảo luận và thực hành, Một lối chép gia phả thật đơn giản… như cụ Dã Lan Nguyễn Đức Dụ, hoặc nhóm của ông Võ Ngọc An chuyên sâu vào việc thực hiện gia phả cho nhiều dòng họ ở TP.HCM – mà công trình hoàn thành đầu tiên là dòng họ Võ ở Hóc Môn (Bà Điểm)… Chính hình trạng của từng gia phả, của từng dòng họ sẽ góp phần không nhỏ, để ta hiểu rõ hơn diễn biến của lịch sử nước nhà – mà đôi khi chính sử không thể ghi chép đầy đủ. Việc lập gia phả giúp bản thân mỗi con người hướng về cội nguồn, tìm sức mạnh ở cội nguồn để hướng đến tương lai. Điều này rất gần với ý thức bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc. “Chim có tổ, người có tông, cây có gốc, nước có nguồn” là vậy.

                                         LÊ MINH QUỐC

 (Báo Phụ Nữ TPHCM- Ngày 10-2-2001)

 

                                                                 Đại Hội họ HOÀNG LầN II ở TPHCM mùa Xuân năm 2001