Bài 13
- «MỐI TÌNH ÉO LE 70 NĂM TRƯỚC
CỦA NGƯỜI ĐÀN BÀ 99 TUỔI
Một người đàn bà nhỏ bé nhưng can trường, sống trên gác hai của ngôi nhà 35A phố Nguyễn Bỉnh Khiêm, Hà Nội, cùng với vợ chồng con cái người cháu trai. Ngôi nhà náu mình trong sự yên tĩnh. Người đàn bà náu mình trong những hồi ức và kỷ niệm ngọt bùi lẫn cay đắng, gian khổ lẫn vinh quang… Bước sang năm 1999, bà cũng có cho mình gần trọn một thiên niên kỷ, với 99 mùa thu, 99 mùa đông, 99 mùa xuân, 99 mùa hạ trong cuộc đời không giống ai. Bà từng giữ những chức vụ quan trọng như Bí thư Đảng Đoàn TW Hội Phụ nữ VN, Phó chủ tịch Hội LHPNVN đầu tiên… sau khi Cách mạng Tháng tám thành công. Người đàn bà đó có một cái tên không xa lạ: bà Hoàng Thị Ái.
Không chồng, không con, chưa từng một lần được mặc áo cô dâu, lúc về già lại ốm đau bệnh tật… Hình ảnh của bà đôi khi khiến nhiều người thấy chạnh lòng, thương cảm lẫn kính trọng. Chỉ những ai gần gũi với bà, hiểu bà thì mới hiểu được, ngoài sự bằng an tuyệt vời trong tâm hồn bà, trong trái tim bà – một tâm hồn nhân hậu thủy chung, một trái tim bền bỉ yêu thương, còn có một tâm sự riêng tư sâu kín. Được bù đắp bởi những đồng chí, bởi những đồng nghiệp các thế hệ ở Hội Phụ nữ, được các cháu con em mình quây quần sớm tối, với bà thế là đủ, là không cần đòi hỏi gì hơn nữa. Duy trong lòng bà, vẫn ẩn nhẫn một tình cảm lạ lùng đã chiếm cứ suốt những năm tháng tuổi trẻ, để trong cô đơn mà vẫn không cảm thấy cô đơn, trong khổ đau mất mát vẫn được sưởi ấm mạnh mẽ… 70 năm trước, khi bà 29 tuổi, hoàn cảnh của đất nước, của cách mạng và những người hoạt động cách mạng đã đưa đẩy bà đến với một tình yêu. Dù rất ngắn ngủi,lại đầy éo le trắc trở, song thực sự mối tình éo le ấy, đến hôm nay đã 99 tuổi, vẫn là những gì thật đáng để trân trọng và tìm hiểu. Qua đó, cũng có thể nhìn thấy những điều lớn lao hơn mà chỉ những người cộng sản, những người một lòng một dạ với cách mạng mới có thể có được…
Nhà máy chè Tu-ran ở Quảng Trị năm 1929. Lúc này bà Hoàng Thị Ái là một trong những phụ nữ đầu tiên tham gia cách mạng và hoạt động bí mật. Công việc của cô Ái là buôn bán lấy tiền gây quỹ cho Hưng nghiệp hội xã, một tổ chức tiền thân của Đảng CS, do vậy, có thể nói bà Hoàng Thị Ái đã tham gia hoạt động cách mạng và có tuổi Đảng từ trước ngày thành lập Đảng, như một số đồng chí lão thành cách mạng khác. Điều đáng nói là, tại Nhà máy chè Tu-ran năm đó, trong vai vợ một người công nhân, một bước ngoặt lớn đã diễn ra trong cuộc đời cô gái trẻ. Theo phân công của tổ chức, cô Hoàng Thị Ái – cán bộ giao liên của Xứ ủy sẽ đóng vai “vợ”, đồng chí Nguyễn Phong Sắc – Bí thư Xứ ủy Trung Kỳ – đóng vai “chồng”, vào hoạt động tại đây. Gần 2 năm liền như vậy. Sự đồng cam cộng khổ, sự gần gũi chia sẻ giữa hai người đồng chí đã làm nảy sinh một tình cảm sâu sắc. Họ yêu nhau. Tổ chức biết, cũng động viên họ cố gắng hoàn thành nhiệm vụ. “Tinh thần của chúng tôi lúc đó là trường kỳ kháng chiến, cách mạng chưa biết bao giờ sẽ thắng lợi!”.
Bây giờ, người đàn bà 99 tuổi kể lại: “Chúng tôi có với nhau một đứa con gái. Nhưng lúc đó không thể để con theo cùng, đành phải nhờ một người đồng chí nuôi hộ… Tôi sinh con được 7 ngày đã phải đi làm giao liên chuyển tài liệu… Đi giữa đường, máu ra nhiều quá, phải lánh ra bụi cây để chùi bớt… chỉ sợ mật thám nghi ngờ theo dõi”. Thế rồi, cao trào Xô viết Nghệ tĩnh 1930 – 1931 nổ ra, thành công và thất bại. Người trực tiếp lãnh đạo phong trào lúc bấy giờ là đồng chí Nguyễn Phong Sắc trên đường ra họp ở trung ương đã bị tên phản bội Nghiêm Thượng Biền chỉ điểm cho mật thám bắt giữ ngay tại ga Hàng Cỏ (Hà Nội). Sau đó chúng đem đồng chí về Vinh giam giữ và khai thác nhưng không có kết quả, đã thủ tiêu đồng chí trong tù, nay vẫn chưa tìm ra mộ. Đồng chí Nguyễn Phong Sắc, người trai Hà Nội, người được gọi là “Người cộng sản đầu tiên của Hà Nội”, “ngọn cờ đầu của cao trào XVNT” đã hy sinh quật cường như thế… Bà ngậm ngùi:
– Con gái của chúng tôi được một cơ sở cách mạng nuôi hộ, một năm rưỡi sau thì cháu mất vì đói quá. Cùng mất với còn có con gái của đồng chí ấy. Do bị lộ, cả hai vợ chồng bị Pháp bắt giam, hai đứa trẻ bơ vơ không có gì ăn… Bản thân tôi giai đoạn đó cũng bị Pháp bắt tù 2 lần tổng cộng 5 năm. Năm 1936 mới được thả ra, tôi tìm lại gia đình đồng chí ấy thì mới rõ mọi chuyện…
Sau chuyện đó, tôi lao vào công tác. Không còn nghĩ đến chuyện lập gia đình nữa. Năm 1940 tôi lại bị Pháp bắt, cũng ngay tại NM chè Tu-ran, rồi bị chúng đem ra giam ở Hỏa Lò. 5 năm sau, nhờ phong trào đấu tranh dân chủ mà được thả sớm vài tháng, tôi còn kịp tham gia khởi nghĩa tháng tám 1945 sau khi trúng cử Tỉnh ủy và tham gia thành lập Ủy ban khởi nghĩa tại Bình Trị Thiên. Cuối năm 1945, tôi lại được bầu vào Xứ ủy, sau đó đảm nhiệm chức vụ Bí thư phụ vận Trung Bộ từ năm 1946 đến 1948. Đến năm 1949 tôi trúng cử BCH Phụ nữ T.W và đảm nhiệm lần lượt các chức vụ Bí thư Đảng Đoàn Phụ nữ T.W, Phó chủ tịch T.W Hội PNVN… 1/7/1963 thì nghỉ hưu…”.
Cuộc đời một người đàn bà, từng chết đi sống lại bởi những ngón đòn tra tấn dã man trong nhà tù thực dân, cũng không so sánh được với những mất mát, éo le khi hạnh phúc làm vợ, làm mẹ của bà chỉ là một giấc mơ ngắn ngủi. Sự thật ấy, bà không chỉ mang nó trong lòng, mà còn cố gắng sống và làm việc một cách xứng đáng. Thật thà, tốt bụng “vì tôi là nông dân” như bà nói, nhưng chính gốc gác của một gia đình khoa bảng danh giá lâu đời ở Huế lại đảm bảo cho bà một nhân cách sống hết lòng vì lý tưởng cách mạng, hết lòng vì người khác… Có lẽ vì vậy, ở tuổi 99, bà vẫn có thể tự tại mà nói: “Tôi nghĩ, nhiều người có con mà không được như tôi… không phải thiếu thốn gì. Luôn được sống trong tình nghĩa”. Cuộc đời đã không phụ lòng bà.
KIM HOA
(Báo Phụ Nữ TP.HCM – 7.3.99)
Bà Hoàng Thị Ái thời ở tù
Kỷ niệm 75 năm ngày Thương binh Liệt Sĩ (27/7/2022)
BÀN GIAO CÔNG TRÌNH NHÀ THỜ ĐỒNG CHÍ HOÀNG THỊ ÁI
– NGUYÊN PHÓ CHỦ TỊCH TW HỘI LHPN VIỆT NAM❤
????Nhân dịp kỷ niệm 75 năm ngày Thương binh-Liệt sỹ(27/7/1947-27/7/2022), chiều ngày 22/7 Hội LHPN huyện Triệu Phong phối hợp với UBND xã Triệu Long tổ chức Lễ bàn giao công trình nhà thờ đồng chí Hoàng Thị Ái – Nguyên Phó Chủ tịch Trung ương Hội LHPN Việt Nam (giai đoạn 1949-1963) tại thôn Bích Khê, xã Triệu Long, huyện Triệu Phong. Dự lễ bàn giao có đồng chí Trần Thị Thanh Hà, UVBCHTW Hội, Chủ tịch Hội LHPN tỉnh Quảng Trị, đồng chí Đỗ Thị Ái Nguyệt, UVBTV, Trưởng ban Tổ chức Huyện ủy cùng các đồng chí đại diện lãnh đạo Ban Dân vận, Hội LHPN huyện Triệu Phong; các đồng chí đại diện Hội LHPN các xã/thị trấn, hội phụ nữ công an huyện và đại diện chính quyền thôn Bích khê, các chị CHT, đại diện Họ Hoàng và thân nhân gia đình đồng chí Hoàng Thị Ái.