Bài 14
VỀ VỚI BÍCH KHÊ
ĐỖ TRUNG QUÂN
* Nhà thơ Đỗ Trung Quân có mối quan hệ rất đặc biệt với làng Bích Khê.Ông không phải là con cháu bên nội hay bên ngoại gì cả.Ông là đệ tử ruột của Hoàng Ngọc Biên (Đ 17) và tự nguyện coi làng Bích Khê là quê hương của mình.Từ Thành Phố Hồ Chí Minh,ông đã hơn một lần về thăm làng,thắp nhang viếng nhà thờ Chi,nhà thờ Họ,Đàn Nghĩa Trủng.Sau đây là cảm nghĩ của ông khi về thăm làng Bích Khê.
________________________________________
Trời đã chiều, hứa hẹn một cơn mua lớn. Miền Trung quá nóng. Cơn mưa có làm giảm nhiệt đất nghèo này? Tôi để vài nguời bạn ở lại quán ăn, nhảy xe ôm hỏi đuờng tìm ra Nghĩa Trũng. Nhà báo Lê Đức Dục nguời bạn thân ở đây đi vắng. Anh đang lang thang tận đất Lào…
Bao giờ đến Quảng Trị tôi cũng phải ra thắp nhang ở Nghĩa Trũng. Ít nguời biết đây có thể đuợc xem là Nghĩa trang Quốc gia đầu tiên ở Việt Nam. Họ Hoàng – Hiệp Biện Đại Học Sĩ Hoàng Hữu Xứng cùng cụ thân sinh đã thành lập Nghĩa Trũng từ hơn trăm năm truớc khi ra Thăng Long làm việc nuớc. Nghĩa Trũng là nơi cụ qui tập hài cốt của liệt si Tây Sơn theo vua Quang Trung giải phóng Thăng Long bỏ mình nơi đất lạ quê nguời và sau này là hài cốt những nguời tha hương, vô danh, không thân nhân, bỏ thân nơi miền gió cát. Nghĩa Trũng là công đức lớn của họ Hoàng. Và bây giờ, không chỉ họ Hoàng. Tôi đến vái lạy huơng linh những nguời đã khuất và chiêm nghiệm cái đức của tiền nhân. Nghia Trũng nằm giữa đồng. Con đuờng nhỏ nhưng đã dễ đi là nhờ đóng góp của con cháu họ Hoàng, ôm theo mép ruộng. Mấy năm truớc chỉ bùn lầy.
Buổi chiều vần vũ. Cái nóng vẫn ghê nguời. Tôi vái lạy giữa chiều mênh mông. Tôi xin bình an cho những nguời thân, gia đình và bạn bè. Tôi khấn cầu bình an cho một vài người họ Hoàng ở xa… Không một ngọn gió, vậy mà bó nhang to trên tay bùng lửa ngùn ngụt. Tay mình bị phỏng. Phải chăng lời cầu an đã đuợc chứng giám? Tôi quỳ mọp tạ ơn, không dám ngẩng đầu rất lâu, nguời rợn những cơn ớn lạnh và sau đó làm thủ tục cắm nhang trên khắp các vuông đất của đàn Nghĩa Trũng. Tấm văn bia ghi tên tác giả là môt hậu bối nổi tiếng của họ Hoàng – nhà văn Hoàng Phủ Ngọc Tuờng – vẫn còn rõ nét.
Mưa đổ, cánh đồng cô quạnh buồn thê thiết nhung lòng lại thấy bình an giữa Nghĩa Trũng. Đấy là buổi chiều tháng ba 2010.Tôi từng đi cùng anh chị Hoàng Ngọc Biên về đây.Tôi cũng từng đua cô Muời (Hoàng Thư) Hương về đây. Và nghe nói từ đó, xuyên qua cánh đồng làng, giữa cái màu xanh tha thiết của lúa, có một con đuờng tên gọi nghe quê quê mà ấm áp: đuờng “Ôn Viên”!Tôi vẫn một mình tìm đến đây mỗi khi ghé Quảng Trị, về làng Bích Khê – nơi có ngôi nhà thờ họ Hoàng. Nhìn những vòm me cong của “Đuờng xua lối cũ” và con sông Thạch Hãn, tôi cũng nhớ ra mình đang đứng trên chỗ đất quê ngọai của chị Tân Nhân ca sĩ vang bóng một thời nay đã “xa khơi“. Nhìn sông, tôi hình dung chú bé Sim – nguời bạn vong niên – nguời thầy, dù chẳng bao giờ chịu tự nhận là thầy. Hẳn là thời niên thiếu lão ông này đa từng đắm mình trong dòng nuớc rất xanh ấy.
Tôi là kẻ thuờng nghĩ mãi không nói ra đuợc một gốc gác hợp với ý mình.
Nhưng thôi, giờ đây tôi biết tôi đã có một quê nhà…
ĐỖ TRUNG QUÂN
ĐỖ TRUNG QUÂN